Vrste kontrola
Mobilni uređaji za gašenje požara
Definicije:
– Mobilni uređaj za gašenje požara
– Prenosni ili prevozni aparat za gašenje požara koji sadrži sredstvo za gašenje požara koje se nakon aktiviranja izbacuje iz suda aparata pod pritiskom;
– Mobilni uređaji pod stalnim pritiskom
– Prenosni ili prevozni aparat za gašenje požara kod kojeg je sud aparata pod radnim pritiskom
– Mobilni uređaji sa bočicom
– Prenosni ili prevozni aparat za gašenje požara u čijem sudu se postiže radni pritisak u trenutku aktiviranja ispuštanjem pogonskog gasa iz bočice
– Periodično ispitivanje mobilnih uređaja
– Pregled, provera ispravnosti i ispitivanje koje se obavlja periodični u propisanim vremenskim razmacima nakon ponavljanja, jednom u šest meseci;
– Kontrolno ispitivanje mobilnih uređaja
– Pregled, provera ispravnosti i ispitivanje koje se obavlja najmanje svake pete godine, odnosno nakon petnaest godina korišćenja mobilnih uređaja, na svake dve godine.
Instalacije hidrantske mreze za gašenje požara
Definicije:
Postupak sprovođenja kontrolisanja instalacija hidrantske mreže za gašenje požara, u skladu sa zahtevima iz propisa, specifikacija i standarda, sa ciljem da se dobiju pouzdane i kompletne informacije o rezultatima sprovedenog kontrolisanja.
Hidrantska mreža za gašenje požara – Skup objekata i uređaja kojima se voda od izvora za snabdevanje/ vodovoda sprovodi do hidranata na koje se priključuju vatrogasna vozila ili vatrogasna creva sa mlaznicom.
Hidrant – Priključak/ sprava za uzimanje vode iz vodovodne mreže za potrebe gašenja požara
Postupak sprovođenja kontrolisanja instalacija hidrantske mreže za gašenje požara, u skladu sa zahtevima iz propisa, specifikacija i standarda, sa ciljem da se dobiju pouzdane i kompletne informacije o rezultatima sprovedenog kontrolisanja.
Kontrolisanje obuhvata prvo i periodično kontrolisanje instalacije hidrantske mreže za gašenje požara.
– Prvo kontrolisanje hidrantske mreže – Kontrolisanje koje se obavlja odmah nakon ugradnje ili rekonstrukcije instalacije koje se vrši pre stavljanja u upotrebu izgrađene odnosno rekonstruisane instalacije;
– Periodično kontrolisanje hidrantske mreže – Kontrolisanje koje se obavlja periodično u propisanim vremenskim razmacima nakon prvog kontrolisanja, jednom u šest meseci uvažavajući posebne propise iz održavanja;
Mobilni uređaji za gašenje požara
- Periodična kontrola i kontrolno ispitivanje (hladni vodeni pritisak)
Postupak
Kontrolisanjem mobilnih uređaja za gašenje požara obuhvaćeni su:
– Mobilni uređaji pod stalnim pritiskom;
– Mobilni uređaji koji sadrže bočicu sa pogonskim gasom.
U skladu sa propisima, kontrolisanje mobilnih uređaja obuhvata
– Periodično ispitivanje, koje se vrši svakih 6 meseci nakon postavljanja na određenu lokaciju;
– Kontrolno ispitivanje, koje se vrši najmanje svakih 5 godina, ili svake 2 godine kada je mobilni
uređaji stariji od 15 godina.
Kontrolno ispitivanje se po sadržaju sprovodi na isti način kao i periodično, s tim što se dodatno vrše:
– hidraulično ispitivanje čvrstoće i nepropusnosti suda aparata;
– provera pritiska otvaranja ventila sigurnosti osim kod rasprskavajućih membrana
PERIODIČNO ISPITIVANJE MOBILNIH UREĐAJA POD STALNIM PRITISKOM
Periodično ispitivanje mobilnih uređaja pod stalnim pritiskom obuhvata aktivnosti:
– utvrđivanje činjenice da li je istekao rok za kontrolno ispitivanje uređaja;
– vizuelni pregled opšteg stanja uređaja u odnosu na koroziju i fizička oštećenja;
– vizuelni pregled stanja i kompletnosti svih delova uređaja;
– vizuelni pregled natpisa i uputstva za korišćenje uređaja;
– kontrolu radnog pritiska u aparatu (osim CO2 aparata);
– kontrolu ispravnosti manometra;
– proveru osigurača i plombe;
– vizuelni pregled stanja spojne cevi i mlaznice;
– merenje mase sredstva za gašenje;
– proveru stanja praha u pogledu rastresitosti, pojave grudvica i stranih tela kod mobilnih uređaja za gašenje požara sa prahom.
Utvrđivanje činjenice da li je istekao rok za kontrolno ispitivanje mobilnih uređaja
Kontrolor je dužan da na nalepnici o kontrolisanju proveri podatke о tome da li je proteklo pet godina od poslednjeg kontrolnog ispitivanja, odnosno dve godine ako je aparat stariji od 15 godina za kontrolno ispitivanje. Ako rok nije istekao, pristupa se periodičnom kontrolisanju.
– Pregled opšteg stanja uređaja u odnosu na koroziju i fizička oštećenja
– Pregled stanja i kompletnosti svih delova uređaja
– Pregled natpisa i uputstva za korišćenje uređaja
Kontrola radnog pritiska u aparatu (osim CO2 aparata)
Proverava se pokazivanje manometra (indikatora pritiska) na uređaju. Kazaljka manometra mora da se nalazi u sredini polja rezervisanog za normalni pritisak (zeleno polje) .
Potom se odvija manometar sa uređaja i postavlja kontrolni manometar da bi se proverio pritisak u uređaju. Kontrolni manometar mora da pokazuje pritisak unutar opsega koji odgovara polju rezervisanom za normalni pritisak u uređaju, prema specifikacijji proizvođača. Kontrolni manometar mora da bude etaloniran u opsegu 0÷25 bar.
Ako radni pritisak ne zadovoljava specifikaciju proizvođača, kontrolor uređaj označava neispravnim i upućuje ga u servis. O tome se pravi zapis u radnoj svesci.
– Kontrola ispravnosti manometra
– Pregled stanja spojne cevi i mlaznice
– Merenje mase sredstva za gašenje
– Provera stanja praha u pogledu rastresitosti, pojave grudvica i stranih tela kod mobilnih uređaja sa prahom
PERIODIČNO ISPITIVANJE MOBILNIH UREĐAJA KOJI SADRŽE BOČICU SA POGONSKIM GASOM
Periodično ispitivanje mobilnih uređaja koji sadrže bočicu sa pogonskim gasom obuhvata aktivnosti:
– utvrđivanje činjenice da li je istekao rok za kontrolno ispitivanje uređaja;
– vizuelni pregled opšteg stanja uređaja u odnosu na koroziju i fizička oštećenja;
– vizuelni pregled stanja i kompletnosti svih delova uređaja;
– vizuelni pregled natpisa i uputstva za korišćenje uređaja;
– proveru osigurača i plombe;
– vizuelni pregled stanja spojne cevi i mlaznice;
– proveru stanja sredstva za gašenje u pogledu rastresitosti, pojave grudvica i stranih tela kod mobilnih uređaja;
– proveru rada mehanizma za aktiviranje i svih zaptivki;
– proveru potisne i pobudne cevi;
– proveru mase pogonskog gasa u bočici.
Utvrđivanje činjenice da li je istekao rok za kontrolno ispitivanje mobilnih uređaja
Kontrolor je dužan da na nalepnici o kontrolisanju proveri podatke о tome da li je proteklo pet godina od poslednjeg kontrolnog ispitivanja, odnosno dve godine ako je aparat stariji od 15 godina za kontrolno ispitivanje. Ako rok nije istekao, pristupa se periodičnom kontrolisanju.
– pregled opšteg stanja uređaja u odnosu na koroziju i fizička oštećenja
– pregled stanja i kompletnosti svih delova uređaja
– Provera osigurača i plombe
– Vizuelni pregled stanja spojne cevi i mlaznice
– Provera stanja praha u pogledu rastresitosti, pojave grudvica i stranih tela kod mobilnih uređaja.
– Provera rada mehanizma za aktiviranje i svih zaptivki,
– Provera mase pogonskog gasa u bočici.
Kontrolno ispitivanje mobilnih uređaja za gašenje požara je skoro identičan sa opisanim postupkom pri periodičnom ispitivanju prema vrsti mobilnih uređaja, s tim da se dodatno vrši:
– hidraulično ispitivanje čvrstoće i nepropusnosti suda aparata;
– proveru pritiska otvaranja ventila sigurnosti osim kod rasprskavajućih membrana.
Hidraulično ispitivanje čvrstoće i nepropusnosti suda aparata
Proverava se dokumentacija o ispitivanju pritiskom u smislu Pravilnika o pregledima opreme pod pritiskom tokom veka upotrebe (,,Sl. glasnik RS“ 87-11, 75-13 i 44/2018 – dr. zakon). Utvrđuje se da li je ispitivanje izvršeno u roku kraćem od pet godina, odnsono dve godine za aparate starije od 15 godina, u odnosu na prethodno ispitivanje.
Provera pritiska otvaranja ventila sigurnosti osim kod rasprskavajućih membrana
Proverava se dokumentacija o pregledu sigurnosnih uređaja u smislu Pravilnika o pregledima opreme pod pritiskom tokom veka upotrebe (,,Sl. glasnik RS“ 87-11, 75-13 i 44/2018 – dr. zakon). Utvrđuje se da li je pregled izvršen u roku kraćem od pet godina, odnosno dve godine za aparate starije od 15 godina, u odnosu na prethodno ispitivanje.
Instalacija hidrantske mreže za gašenje požara
Periodično kontrolisanje instalacija hidrantske mreze za gašenje požara
Periodično kontrolisanje hidrantske mreže vrši se periodično, u razmacima od šest meseci nakon prvog kontrolisanja o obuhvata sledeće korake:
- Pregled isprava o usaglašenosti elemenata instalacije hidrantske mreže koji su ugrađeni u postupku održavanja instalacija,
- Pregled isprava o sprovedenim ispitivanjima prema posebnim propisima (npr.probe na pritisak) kada su u postupku održavanja ugrađeni takvi elementi,
- Kontrolu stanja instalacije i stanja ispravnosti rada pojedinih elemenata sistema,
- Proveru ispravnosti međusobnih veza pojedinih elemenata instalacije (povezanost, nepropusnost, prohodnost i dr.),
- Proveru ispravnosti glavnog i pomoćnog izvora napajanja uređaja za povećanje pritiska,
- Proveru ispravnosti rada elemenata koji su u sprezi sa drugim hidrauličnim sistemima,
- Proveru elemenata sistema koji služe za kontrolu i upravljanje u radnom režimu uključujući i razne blokade,
- Proveru oznaka, indikacija i signalizacije stanja instalacije uključuući i stanje kvara,
- Merenje radnih karakteristika (kapacitet, protok, pritisak i dr.),
- Provera uticaja faktora spoljašnje sredine i načina korišćenja instalacije, kao i proveru prateće vatrogasne opreme,
- Ocena ispravnosti rada celokupne instalacije.
Provera prateće vatrogasne opreme
Kontrolor vrši proveru prateće vatrogasne opreme u koju spada oprema za zidne, nadzemne i podzemne hidrante.
Kontrolor mora da utvrdi:
– da li se pored svakog nadzemnog hidranta nalazi ormar sa potrebnom opremom za gašenje požara
– da li se pored svakog podzemnog hidranta nalazi ormar sa potrebnom opremom za gašenje požara
– da li se u ormariću svakog zidnog hidranta nalaze ugaoni ventil, crevo Ø52 mm i mlaznica Ø52mm.
– da li se svako crevo ili sistem creva nalazi na svom mestu;
– da li je neometan, vidljiv i ima čitljiva uputstva za upotrebu;
– očigledno neispravna, korodirana ili curenja
Nalaz o proveri stanja prateće opreme upisuje se u radnu svesku.
Pregled isprava o usaglašenosti elemenata instalacije hidrantske mreže koji su ugrađeni u postupku održavanja instalacija
Kontrolor je dužan da proveri isprave o usaglašenosti ugrađenih elemenata, u postupku održavanja hidrantske mreže između dva kontrolisanja, sa važećim propisima i referentnim standardima. Ako isprave ukazuju na ispravnost elemenata, nalaz se konstatuje i kontrolor nastavlja postupak.
Ocena ispravnosti rada celokupne instalacije
Pod uslovom da nije bilo prekida u kontrolisanju tokom pojedinačnih aktivnosti, kontrolor sistematizuje zapise unete u radnu svesku posle realizacije kontrolisanja.
Ocena usaglašenost
Posle kontrolisanja, kontrolor vrši analizu i kontrolu zapisa formiranih tokom kontrolisanja i upoređuje ih sa zadatim vrednostima iz specifikacija, standarda, propisa i dr.
Prvo kontrolisanje hidrantske mreže za gašenje požara
Utvrđivanje karakteristika koje instalacija hidrantske mreže treba da ima prema tehničkoj dokumentaciji.
Pre početka kontrolisanja, vlasnik hidrantske mreže je dužan da kontroloru obezbedi projektnu i tehničku dokumentaciju po kojoj je izvedena hidrantska mreža. Kontrolor vrši uvid u raspoloživu dokumentaciju i utvrđuje koje tehničke karakteristike mora da ima izvedena mreža.
Prvo kontrolisanje instalacije hidrantske mreže za gašenje požara vrši se pre puštanja u rad hidrantske mreže i obuhvata sledeće korake:
- Utvrđivanje karakteristika koje instalacija hidrantske mreže treba da ima prema tehničkoj dokumentaciji.
- Pregled izvedenog stanja i upoređivanje sa karakteristikama utvrđenim u prethodnoj tački.
- Pregled isprava o usaglašenosti elemenata instalacije hidrantske mreže.
- Pregled isprava o sprovedenim ispitivanjima prema posebnim propisima (npr. proba na pritisak).
- Kontrola stanja instalacije i stanja ispravnosti rada pojedinih elemenata sistema.
- Provera ispravnosti međusobnih veza pojedinih elemenata instalacije (povezanost, nepropusnost, prohodnost i dr.).
- Provera ispravnosti glavnog i pomoćnog izvora napajanja uređaja za povećanje pritiska.
- Provera ispravnosti rada elemenata instalacije koji su u sprezi sa drugim hidrauličnim sistemima.
- Provera elemenata sistema koji služe za kontrolu i upravljanje u radnom režimu uključujući razne blokade.
- Provera oznaka, indikacija i signalizacije stanja instalacije uključujući i stanje kvara.
- Merenje radnih karakteristika (kapacitet, protok, pritisak i dr.).
- Provera prateće vatrogasne opreme.
- Ocena ispravnosti rada celokupne instalacije.
Koraci u prvom kontrolisanju obavljaju se na sledeći način, pod uslovom da je hidrantska mreža prethodno napunjena vodom pod radnim pritiskom. Ako to nije urađeno, kontrolor zahteva od korisnika da se hidrantska mreža dovede u radno stanje.
Provera prateće vatrogasne opreme
Kontrolor vrši proveru prateće vatrogasne opreme u koju spada oprema za zidne, nadzemne i podzemne hidrante.
Kontrolor mora da utvrdi:
– da li se pored svakog nadzemnog hidranta nalazi ormar sa potrebnom opremom za gašenje požara
– da li se pored svakog podzemnog hidranta nalazi ormar sa potrebnom opremom za gašenje požara
– da li se u ormariću svakog zidnog hidranta nalaze ugaoni ventil, crevo Ø52 mm i mlaznica Ø52mm.
– da li se svako crevo ili sistem creva nalazi na svom mestu;
– da li je neometan, vidljiv i ima čitljiva uputstva za upotrebu;
– očigledno neispravna, korodirana ili curenja
Nalaz o proveri stanja prateće opreme upisuje se u radnu svesku.
Pregled isprava o usaglašenosti elemenata instalacije hidrantske mreže koji su ugrađeni u postupku održavanja instalacija
Kontrolor je dužan da proveri isprave o usaglašenosti ugrađenih elemenata, u postupku održavanja hidrantske mreže između dva kontrolisanja, sa važećim propisima i referentnim standardima. Ako isprave ukazuju na ispravnost elemenata, nalaz se konstatuje i kontrolor nastavlja postupak.
Ocena ispravnosti rada celokupne instalacije
Pod uslovom da nije bilo prekida u kontrolisanju tokom pojedinačnih aktivnosti, kontrolor sistematizuje zapise unete u radnu svesku posle realizacije kontrolisanja.
Ocena usaglašenost
Posle kontrolisanja, kontrolor vrši analizu i kontrolu zapisa formiranih tokom kontrolisanja i upoređuje ih sa zadatim vrednostima iz specifikacija, standarda, propisa i dr.
Vatrogasna creva
Vatrogasna creva, creva služe za dovod vode iz izvora snabdevanja do mlaznice. Prema funkciji creva delimo na dovodna i odvodna. Dovodna dovode vodu od izvorišta do pumpe. Odvodna odvode vodu od pumpe do mlaznice. Imamo creva koja rade pod većim pritiskom i ona koje rade pod vakumom. Dovodna i odvodna vatrogasna creva su standardizovana i data su prečnicima: Prečnik 110 mm sa oznakom A Prečnik 75 mm sa oznakom B Prečnik 52 mm sa oznakom C Prečnik 25 mm sa oznakom D Dužina creva je 15 m.
Odvodna vatrogasna creva odvode vodu i druga sredstva za gašenje od vatrogasne pumpe do mesta požara. Izrađuju se od prirodnih vlakana lana ili konoplje, sintetičkih vlakana, “trevira” ili gume. Creva moraju biti otporna prema sredstvima za gašenje: voda, pena, prah, a u sledećim dimenzijama: Tabela 3.Ispitivanja Tip creva Protok vode [l/min] Ulazni pritisak [bar] Dužina creva [bar] Radni pritisak [bar] Probni pritisak [bar] Pritisak na kidanje [bar] A 6000 4 15 12 25 50 B 2400 4 15 12 25 50 C 1200 6 15 12 25 50 D 140 6 15 8 15 50
Creva se najmanje dva puta godišnje ispituju na radni pritsak. Kod ispitivanja creva treba proveriti u oba protočna pravca i mora biti pod pritiskom najmanje pet minuta. Pri tome se vizuelno kontroliše nepropusnost creva po čitavoj dužini. Creva koja su ispitana označavaju se posebnim brojevima koji se postavljaju na udanjenosti 0.5 m od kraja. Standardizovana su i creva prečnika 28 i 32 mm, a namenjena su za vozila sa prahom za gašenje, ili kod upotrebe vode za crevna vitla postavljena na vozila.
